Tarih Kaderden mi İbarettir?

Sizce?

“Neden bazı ülkeler zenginken bazıları yoksuldur?”
Daron Acemoğlu ve James A. Robinson, bu soruyu ortaya atıp bir kitap yazmışlar. Biri MIT’de iktisat, diğeri Harvard Üniversitesi’nde siyaset bilimi profesörü. Hani, dinlemek lazım diye söylüyorum. Dünyaca ünlü ve ödüllü uzmanlar. Kitabın adı ‘Ulusların Düşüşü’.

Ulusların, ekonomik ve politik gelişmeleri arasında neden büyük farklılıklar olduğunu anlatıyorlar.

Kitabın başında Nogales kentiyle ilgili verdikleri örnek çarpıcı.

Nogales, bir çitle ikiye ayrılıyor. Kuzeyi, Nogales Arizona,. Hane başına yıllık gelir 30 bin doların üzerinde. Gençlerin çoğu okula gidiyor. Eğitimli ve sağlıklı bir nüfusu var, hatta nüfusun ortalama yaşı 65’in üzerinde. Uzun yaşıyorlar yani. Yazarlar “Nogales Arizona sakinleri hükumetin onların hizmetinde olduğunu bilir. Belediye başkanlarını, kongre üyelerini, değiştirmek için oy kullanır, onları kimin yöneteceğini belirlemek için sandığa giderler. Demokrasi doğalarında vardır” diyor.

Çitin güney tarafında, yalnızca bir kaç adım uzakta ise hayat çok farklıymış . Nogales Sonora. Sakinleri kuzey kısmındakilerle akraba. Ona rağmen gelirleri, kuzeydekilerin üçte biri. Yetişkinlerin çoğunun lise diploması yok. Bebek ölümlerinin oranı çok yüksek. Sağlık koşulları felaket. Yasa ve düzen diye bir şey yok. Suç oranı yüksek. Siyasetçiler yolsuzluk ve beceriksizlikten halka gına getirmiş. İş yapmak için herkese rüşvet vermek gerekiyor.

Kent aynı kent.

İnsanlar aynı insanlar. Kuzeydekiler akıllı, güneydekiler aptal değil. Coğrafya, iklim, her şey aynı. Sadece yönetim farklı. Kuzey, ABD topraklarında. Güneyse Meksika.

Sınırın iki tarafındaki ekonomik ve sosyal refah farkına bakın.

Toplumların erken sömürgecilik döneminde ‘farklı’ oluşmuş, beklentilerin farklı olmuş olması bir etken.

Refah seviyesi ve toplumsal mutluluğun kaderle, kısmetle değil, demokrasiyle ilişkisini anlatan güzel bir örnek Nogales.

 

Benzer Yazılar

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir